|
|
Pierwsze czytanie projektu Ustawy o emeryturach pomostowych
 Dzisiaj
(15 października) pierwsze czytanie rządowego projektu Ustawy o
emeryturach pomostowych, który zapewnia ok. 240 tys. osób pracujących w
warunkach szczególnych lub wykonujących pracę o szczególnym charakterze
możliwość wcześniejszego zakończenia kariery zawodowej.
Czytaj dalejò
reklama
Emerytura pomostowa będzie dodatkowym świadczeniem, które osoba
uprawniona będzie otrzymywać pomiędzy zakończeniem swojej kariery
zawodowej a osiągnięciem wieku emerytalnego:
- świadczenie będzie przysługiwać osobom pracującym w najtrudniejszych
warunkach, które nie mogą być w żaden sposób usunięte przez pracodawcę,
lub wykonującym prace, w której odpowiadają za bezpieczeństwo innych
osób i które jednocześnie wymagają największej sprawności
psychofizycznej
- będzie to system wygasający (nie obejmie osób, które rozpoczęły
karierę zawodową po 31 grudnia 1998 r.) – w przyszłości bowiem
preferowane będą ułatwienia w zmianie pracy, a nie praca w warunkach
potencjalnie szkodliwych dla zdrowia. Ustawa obejmie jednak wszystkich
tych, którzy pracę zawodową w warunkach szczególnych lub o szczególnym
charakterze podjęli przed wejściem w życie reformy emerytalnej;
- w przeciwieństwie do poprzednich rozwiązań jedynym kryterium
przyznania emerytury pomostowej są wskazania medyczne, nie polityczne
czy ekonomiczne. Dlatego do uprawnionych zaliczać się będzie osoby
wykonujące konkretne prace, a nie całe grupy branżowe.
Projekt ustawy był przedmiotem konsultacji społecznych w trybie
ustawowym oraz w Komisji Trójstronnej. Po pół roku rozmów w KT nie
doszło jednak do podpisania porozumienia, ponieważ związki zawodowe
chciały znacznego poszerzenia listy osób uprawnionych, m.in. o:
wszystkich nauczycieli, kolejarzy, muzyków instrumentów dętych, prace na
statkach żeglugi śródlądowej, w kanałach ściekowych i przy
nieczystościach (śmieciach), prace kapitanatów portów i latarników,
kierowców tirów, ochroniarzy wewnętrznych służb ochrony, wiele kategorii
pracowników służby zdrowia mających kontakt z pacjentami, cywilną służbę
zdrowia w służbach mundurowych itd. Związki chciały też, by system nie
miał charakteru wygasającego, podczas gdy rząd uważa, że ludzie powinni
zmieniać pracę, a nie pracować w warunkach szczególnych, aż stracą
zdrowie.
Ponieważ jednak decydują obiektywne kryteria medyczne, a nie względy
polityczne, rząd uzupełnił pierwotną listę prac o te, co do których
powoływani przez KT eksperci medycyny pracy byli zgodni, że wykonywane
są w warunkach szczególnych lub z racji szczególnej odpowiedzialności za
zdrowie i życie innych wymagają odpowiedniej sprawności własnej.
Listę rozszerzono więc np. o prace w zimnym mikroklimacie oraz prace w
warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego, pracę maszynistów
(kolei i metra) i kierowników pociągów, sokistów, prace tancerzy
zawodowych związane z bardzo ciężkim wysiłkiem fizycznym, pracę
mechaników odpowiedzialnych na lotnisku za bezpieczeństwo samolotów.
Emerytura pomostowa – ile i kiedy?
Emerytura pomostowa wynosić będzie 100 proc. potencjalnej emerytury
obliczonej dla osoby w wieku 60 lat i będzie waloryzowana według tych
samych zasad co emerytury i renty z FUS.
Będzie można na nią przejść na pięć lat przed osiągnięciem wieku
emerytalnego (czyli w wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn), w
niektórych przypadkach nawet na dziesięć lat przed osiągnięciem tego
wieku. Trzeba będzie jeszcze spełnić inne warunki – odpowiedni ogólny
staż ubezpieczeniowy (20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn), staż
pracy w warunkach szczególnych lub przy wykonywaniu pracy o szczególnym
charakterze – przez co najmniej 15 lat.
Większość kosztów finansowania emerytur pomostowych wziąłby na siebie
budżet państwa. Rząd chce jednak, by pracodawcy, odpowiedzialni za
tworzenie warunków pracy, współfinansowali emerytury pomostowe z
dodatkowych, niewielkich składek.
Ile będą kosztowały emerytury pomostowe?
Na podstawie danych z ZUS i Centralnego Instytutu Ochrony Pracy
Ministerstwo Pracy i polityki Społecznej wyliczyło, że emerytury
pomostowe będą kosztować w latach 2009-2040 wyniosą około 12,7 mld zł w
wartościach realnych z 2007 r. (0,58% przeciętnego rocznego PKB w tym
okresie). W praktyce jednak koszty mogą być niższe, jeśli okaże się, że
ludzie zmieniali bądź przerywali pracę, nie mają wymaganego stażu lub
zechcą pracować dłużej.
Wydatki związane z wypłacaniem emerytur pomostowych będą początkowo
relatywnie niewielkie, następnie wraz ze wzrostem liczby uprawnionych do
nich osób będą rosnąć, a po roku 2026 zaczną maleć, w miarę jak
większość osób objętych emeryturami pomostowymi osiągnie wiek emerytalny
i przejdzie na emeryturę w powszechnym systemie.
W pierwszych latach około 5 tys. osób rocznie rozpoczyna pobieranie
emerytur pomostowych. Ponieważ system ma mieć charakter wygasający, a
maksymalny czas pobierania świadczenia to 5 lub 10 lat (w zależności od
pracy) to po początkowym wzroście liczby świadczeniobiorców, liczba
uprawnionych maleje.
Kto zapłaci za emerytury pomostowe?
W większości budżet państwa. Jednak część kosztów pokryją pracodawcy ze
składki, która wynosić będzie 1,5% wynagrodzeń. W roku 2010 składka
pracodawców pozwoli na sfinansowanie około 50% kosztów rocznych wypłat
emerytur pomostowych, natomiast już w roku 2020 będzie to zaledwie 7,5%.
Dlaczego rząd proponuje "pomosty" zamiast wcześniejszych emerytur?
Przypomnijmy, że 31 grudnia 2008 r. wygasają stare zasady przechodzenia
na wcześniejszą emeryturę. Rząd RP zobowiązał się do przedstawienia
innego rozwiązania dla osób pracujących w warunkach szczególnych w
momencie podpisywania porozumień wokół reformy emerytalnej w 1998 r.
Ponadto 20 maja 2008 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznając skargę
konstytucyjną dotyczącą prawa do wcześniejszej emerytury stwierdził
m.in. konieczność wydania nowego rozporządzenia w oparciu o przepisy
upoważniające zawarte w ustawie o emeryturach i rentach z uwzględnieniem
zmian ustawowych i zapadłych rozstrzygnięć sądowych. Zdaniem Trybunału
Konstytucyjnego jest to potrzebne z uwagi na postęp w dziedzinie
medycyny pracy oraz BHP i wynikających z tego zmian w sposobie
wykonywania pracy. Istotne jest też zweryfikowanie przesłanek, którymi
kierował się prawodawca w 1983 r. przy konstruowaniu preferencyjnych
rozwiązań skracania wieku emerytalnego. TK zalecił, by rząd zajął się tą
sprawą.
Czemu stare zasady przechodzenia na wcześniejsze emerytury są
niekorzystne?
Po pierwsze - ponieważ ich utrzymanie oznacza znaczne zmniejszenie
emerytury.
W nowym systemie składki emerytalne zapisuje się na indywidualnych
kontach, a wysokość emerytury z ZUS liczyć się będzie dzieląc zbierany
tam kapitał przez liczbę lat, którą statycznie ktoś ma szanse przeżyć.
Jeśli wprowadzone zostaną emerytury pomostowe, to zgromadzony w ZUS
kapitał będzie waloryzowany, choć nowych składek emerytalnych nie będzie
przybywać. W efekcie ubezpieczony niewiele straci na wysokości swojej
emerytury. Gdyby jednak utrzymać wcześniejsze emerytury, to zgromadzony
w momencie zakończenia kariery zawodowej kapitał musiałby wystarczyć na
więcej lat. Poza tym ubezpieczony straciłby na odsetkach. Tymczasem w
końcowych latach przed emeryturą zysk z odsetek jest największy. W
efekcie każdy, kto przechodziłby na wcześniejszą emeryturę, miałby
bardzo niskie świadczenie – lub trzeba by dopłacać do kosztów jego
emerytury z innych środków np. podatków.
Po drugie – od 2009 r. będą wypłacane emerytury z nowego systemu, trudno
wyobrazić sobie sytuację, której stary i nowy system emerytalny
współistnieją przy ustalaniu prawa do emerytury.
Po trzecie - utrzymanie systemu wcześniejszych emerytur byłoby znacznie
droższe, powodowałoby dotowanie jednych grup zawodowych przez drugie z
racji większej lub mniejszej ich siły politycznej. Uniemożliwiłoby to
też dotowanie bardziej potrzebujących grup społecznych. Według szacunków
resortu pracy utrzymanie wcześniejszych emerytur jeszcze o rok na
starych zasadach to dodatkowy wydatek z budżetu w wysokości 2 mld zł w
2009 r. i 3,9 mld w 2010 r. Dla porównania – zaplanowane podwyżki dla
wszystkich nauczycieli (wszystkich szkół, przedszkoli kosztować mają w
2009 r. 2, 564 mld zł, a w 2010 r. ponad 3, 4 mld zł. Z kolei na
świadczenia rodzinne w 2009 r. przeznaczono 406 mln zł.
31 grudnia 2008 r. wygasają stare zasady przechodzenia na wcześniejszą
emeryturę. Prace nad systemem emerytur pomostowych trwają od 10 lat,
dwukrotnie przygotowano projekty ustaw, które przekazano do konsultacji
społecznych, jednak żadnemu rządowi nie udało się skierować projektu do
Parlamentu. Każdy projekt jednak, który powstał w tym czasie, opierał
się na kryteriach medycznych, każdy znacznie ograniczał liczbę
uprawnionych.
Źródło: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej
Więcej wiadomości z kraju i ze świata
>>> |
 |
